Sahil ilçelerinde yaşayanların en sık karşılaştığı yapısal sorunların başında donatı korozyonu (inşaat demirinin paslanarak hacim kazanması ve betonu çatlatması) gelir. Kocaali ve Karasu’da denize ilk 1.5 kilometre mesafedeki yapılarda havadaki klorür iyonları ve yüksek bağıl nem, pas payı yetersiz olan betonarme elemanlara hızla nüfuz eder.
1. Paslanan Demir Betonu Nasıl Patlatır?
Betonarme bir kolonda çelik donatı paslandığında hacmi orijinal hacminin 3 ila 6 katına kadar genişler. Bu iç basınç, betonun çekme dayanımını aşarak önce kılcal boyuna çatlaklar oluşturur, ardından pas payı tabakasını (kabuk betonu) tamamen patlatıp döker.
- Kabuk Betonunun Dökülmesi: Etriye ve boyuna donatı açıkta kalır; sargılama etkisi kaybolur.
- Kesit Kaybı: Örneğin Ø16’lık bir kolon demiri korozyonla Ø12’ye düştüğünde, taşıma kapasitesi yaklaşık %44 oranında azalır!
- Aderans Kaybı: Beton ile çelik arasındaki kenetlenme bozulduğu için deprem anında kolon gevrek kırılmaya açık hale gelir.
2. Boya ve Sıva Altındaki Korozyonu Nasıl Tespit Ediyoruz?
Birçok binada kabaran kolon köşeleri sıva ve boyayla kapatılır. KB Ekspertiz saha incelemelerinde iki aşamalı bilimsel kontrol uygulanır:
- Profometre (Donatı Tarayıcı) Ölçümü: Elektromanyetik sensörle sıva kırılmadan beton örtüsü (pas payı) milimetrik olarak ölçülür. Sahil bölgelerinde pas payının en az 30–35 mm olması gerekirken, eski yapılarda 10–15 mm’ye kadar düştüğü tespit edilmektedir.
- Termal Kamera ve Nem Analizi: Bodrum katlarda, banyo altlarında ve açık çıkmalarda gizli su sızıntıları ve yoğuşma köprüleri termal görüntülerle belgelenir.
3. Korozyon Başlamış Binada Ne Yapılmalı?
Korozyon seviyesi Hafif (yalnızca yüzeysel pas, kesit kaybı yok) ise pas dönüştürücü kimyasallar ve yapısal tamir harçlarıyla yerel onarım mümkündür. Ancak Orta veya Ağır korozyonda (etriye kopması, boyuna demirde >%15 kesit kaybı) basit sıva tamiri yapmak tehlikeyi yalnızca gizler; mutlaka mühendislik projesiyle manto veya karbon lif (CFRP) güçlendirme değerlendirilmelidir.